Quantcast

مشکلات حسابرسی در موسسات کوچک

مشکلات حسابرسی در موسسات کوچک

مشکلات حسابرسی در موسسات کوچک :

  در این تعریف دنیای حرفه ای گسترده ای وجود دارد . در سیستم اقتصادی امروز دنیا ، انتقال و گزارش اطلاعات مالی و اقتصادی صحیح به مراکز تصمیم گیری دارای اهمیتی شگرف است . یکی از خصوصیات این اقتصاد گسترده وجود سازمان های بزرگ و خصوصی است که با سرمایه های هنگفت و گاه بسیار هنگفت فعالیت های اقتصادی بخصوصی را در یک منطقه یا در سراسر کشور یا حتی در اقصی نقاط جهان را اداره می کنند . برای مدیرانی که در رأس این سازمان های وسیع قرار دارند امکان نظارت بر تمام جزئیات کار در کارگاهها و ادارات و شعب در چنین موسسات بزرگی وجود ندارد و بنابراین ناچارند خود را نسبت به نیک و بد جریان امور و همچنین تصمیماتی که در رابطه با طرح ها و برنامه های آینده اتخاذ می کنند ، بر مبنایگزارش های مالی و اطلاعات دیگری که از ناحیه دستگاه و یا خارج از آن به دستشان می رسد بنیان نهند.

         هم چنین سهامداران خرد و درشت که احتمالاً اندوخته های سالیان دراز خود را در اختیار شرکت های سهامی گوناگون می گذارند برای آگاهی از چگونگی اداره سرمایه های خود و اطمینان از درستی عمل و کاردانی مدیران و گردانندگان امور این شرکت ها هیچ وسیله دیگری جز صورت های مالی و گزارش های سالیانه هیئت مدیره و توضیحاتی که ممکن است در مجمع عمومی در اختیار سهامداران قرار داده شود ندارند.

       دولت نیز که سهمی عمده از منابع مالی ملی را به صورت های گوناگون برای انجام و فعالیت و برنامه های خود به مصرف می رساند ، برای اطلاعات مالی و آماری اطمینان از درستی پیدایش و مصرف این منابع و وجوه بی نیاز نیست. به علاوه قسمت عمده درآمد داخلی دولت از طریق وصول مالیات بر درآمد شرکت ها و سایر اشخاص حقوقی و دارندگان مشاغل و مؤسسات به دست می آید . طبیعی است که در این زمینه ها دولت نیاز به اخذ و تحصیل گزارش های دقیق مالی مربوط به این مؤسسات و اشخاص دارد .

         کیست که بگوید این اطلاعات مالی که به صورت ترازنامه ها و صورت های سود و زیان و منابع و مصارف وجوه و انواع و اقسام جداول اطلاعاتی پیوست آنها و تعدیلاتی که در ارقام به عمل آمده یا باید به عمل آید ، درست است و می توان به آن اعتماد داشت و روی آن حساب کرد . اقلام اقتصاد امروز برمبنای مطالعه عمیق فعالیت های صنایع و موسسات بازرگانی و خدماتی را اطلاع دقیق از ارقام مربوط به نتایج حاصله از این فعالیت ها دشوار است . موفقیت و بهبود اقتصاد کشور ، چه در جریان فعالیت های روزانه و چه در اجرای برنامه های بلند مدت ، منوط به گزارش صحیح اطلاعات مالی است . چگونه باید نسبت به درست بودن با حداقل قابل قبول بودن این اطلاعات مالی و محاسبه صحیح این همه آمار و اعداد و ارقام اطمینان لازم حاصل شود ؟ سهمی عمده از پاسخ به این سؤال ها مربوط به چگونگی وظیفه ای است که حسابرسان در امر رسیدگی به این گزارش ها و اطلاعات و آمار ایفا می کنند .

مشکلات حسابرسی در موسسات کوچک:

  در این تعریف دنیای حرفه ای گسترده ای وجود دارد . در سیستم اقتصادی امروز دنیا ، انتقال و گزارش اطلاعات مالی و اقتصادی صحیح به مراکز تصمیم گیری دارای اهمیتی شگرف است . یکی از خصوصیات این اقتصاد گسترده وجود سازمان های بزرگ و خصوصی است که با سرمایه های هنگفت و گاه بسیار هنگفت فعالیت های اقتصادی بخصوصی را در یک منطقه یا در سراسر کشور یا حتی در اقصی نقاط جهان را اداره می کنند . برای مدیرانی که در رأس این سازمان های وسیع قرار دارند امکان نظارت بر تمام جزئیات کار در کارگاهها و ادارات و شعب در چنین موسسات بزرگی وجود ندارد و بنابراین ناچارند خود را نسبت به نیک و بد جریان امور و همچنین تصمیماتی که در رابطه با طرح ها و برنامه های آینده اتخاذ می کنند ، بر مبنایگزارش های مالی و اطلاعات دیگری که از ناحیه دستگاه و یا خارج از آن به دستشان می رسد بنیان نهند.

         هم چنین سهامداران خرد و درشت که احتمالاً اندوخته های سالیان دراز خود را در اختیار شرکت های سهامی گوناگون می گذارند برای آگاهی از چگونگی اداره سرمایه های خود و اطمینان از درستی عمل و کاردانی مدیران و گردانندگان امور این شرکت ها هیچ وسیله دیگری جز صورت های مالی و گزارش های سالیانه هیئت مدیره و توضیحاتی که ممکن است در مجمع عمومی در اختیار سهامداران قرار داده شود ندارند.

       دولت نیز که سهمی عمده از منابع مالی ملی را به صورت های گوناگون برای انجام و فعالیت و برنامه های خود به مصرف می رساند ، برای اطلاعات مالی و آماری اطمینان از درستی پیدایش و مصرف این منابع و وجوه بی نیاز نیست. به علاوه قسمت عمده درآمد داخلی دولت از طریق وصول مالیات بر درآمد شرکت ها و سایر اشخاص حقوقی و دارندگان مشاغل و مؤسسات به دست می آید . طبیعی است که در این زمینه ها دولت نیاز به اخذ و تحصیل گزارش های دقیق مالی مربوط به این مؤسسات و اشخاص دارد .

         کیست که بگوید این اطلاعات مالی که به صورت ترازنامه ها و صورت های سود و زیان و منابع و مصارف وجوه و انواع و اقسام جداول اطلاعاتی پیوست آنها و تعدیلاتی که در ارقام به عمل آمده یا باید به عمل آید ، درست است و می توان به آن اعتماد داشت و روی آن حساب کرد . اقلام اقتصاد امروز برمبنای مطالعه عمیق فعالیت های صنایع و موسسات بازرگانی و خدماتی را اطلاع دقیق از ارقام مربوط به نتایج حاصله از این فعالیت ها دشوار است . موفقیت و بهبود اقتصاد کشور ، چه در جریان فعالیت های روزانه و چه در اجرای برنامه های بلند مدت ، منوط به گزارش صحیح اطلاعات مالی است . چگونه باید نسبت به درست بودن با حداقل قابل قبول بودن این اطلاعات مالی و محاسبه صحیح این همه آمار و اعداد و ارقام اطمینان لازم حاصل شود ؟ سهمی عمده از پاسخ به این سؤال ها مربوط به چگونگی وظیفه ای است که حسابرسان در امر رسیدگی به این گزارش ها و اطلاعات و آمار ایفا می کنند .

       امروز در بسیاری از کشورهای جهان و تا اندازه ای در کشور ما نیز صورت های حسابرسی شده ، وسیله مناسبی برای نقل و انتقال و ابلاغ اطلاعات صحیح و به موقع مالی در خصوص مؤسسات و شرکت ها و یا فکرها و حتی اشخاص عمده از قبیل مقاطعه کاران و بالاخره دستگاههای دولتی و در نهایت امر دولت مرکزی تلقی می شود . منظور از صورت های مالی حسابرسی شده ، ترازنامه و صورت سود و زیان و سایر جداول و یادداشت های مربوطه است که به وسیله یک یا چند حسابرس مستقل مورد حسابرسی قرار گرفته و (( عقیده حرفه ای )) این حسابرس یا حسابرسان نسبت به درستی و قابل بودن آنها در طی گزارش حسابرسی ابراز شده باشد .

2-1 هدف های پژوهش :

     هدف اصلی این پژوهش ، بررسی منظم و جامع مشکلاتی است که حسابرسان در کاربرد استانداردهای پذیرفته شده حسابرسی در رسیدگی به واحدهای تجاری کوچک با آن روبه رو می شوند . در این راه ، ابتدا مشکلات و فراوانی ( کثرت وقوع ) و اهمیت آنها تعیین شده است . سپس همبستگی مشکلات حسابرسی با ویژگیهای واحدهای تجاری کوچک و نیز با مؤسسات حسابرسی مورد بررسی قرار گرفته است . سرانجام ، بر پایه نتایج پژوهش های فوق ، رهنمودهایی در مورد نحوه کاربرد استانداردهای پذیرفته شده حسابرسی در رسیدگی به واحدهای کوچک ارائه شده است . مشکلات حسابرسی در این بررسی به معنای شرایطی است که در آن کاربرد استانداردهای پذیرفته شده حسابرسی به سهولت امکان پذیر نیست . مشکلات مورد نظر آفریده شرایطی است که مانع از تحقیق هدف حسابرسی یعنی رسیدگی به سطح از اطمینان است که اظهارنظر در مورد صورت های مالی را ممکن سازد . مشکلات مزبور مولود مسایل اجرایی و نه تفاوتهای اساسی در عملیات واحدهای بزرگ و کوچکتر است .

     در این پژوهش به برخی مشکلات حسابرسی یا به دلیل عمومیت داشتن آنها و یا به این دلیل که دردست بررسی نهادهای حرفه ای است ، پرداخته نشده است . مسایل مربوط به نمونه گیری آماری در حسابرسی و آثار سیستمهای کامپیوتری بر حسابرسی واحدهای کوچک نیز در این برسی مورد توجه قرار نگرفته است .

 

اصطلاحـات

پیش حسابرسی :

   به آنگونه رسیدگی به اسناد و مدارک هر عمل مالی و حسابداری اطلاق می گردد که قبل از قطعی شدن به عمل مورد نظر صورت می گیرد .

 

حسابرسی :

     به مفهوم اعم کلمه عبارت از هر گونه رسیدگی است که به منظور تأیید یا اظهار نظر نسبت به درستی هرگونه مدارک و اسناد مالی توسط شخصی مستقل از تهیه کننده ، تهیه کنندگان آن مدارک و اسناد به عمل می آید .

 

مشکلات و محدودیت های تحقیق :

      عدم وجود یک مکان مناسب برای پیدا کردن کتاب های مورد نیاز برای نوشتن تحقیق مورد نیاز و کمبود کتاب های مربوطه .

       عدم همکاری دانشگاه مربوطه و عدم ارائه کتاب های مورد نیاز .

 

 

فصـل دوم :

ادبیـات تحقیق

 

1-2   حسابرسی : در زمان گذشته و در حال حاضر

     اگرچه اصول کلی و هدف های حسابرسی ، به شکل و معنایی که امروز پذیرفته شده است ، در هفتاد سال قبل ناشناخته بود ؛ لکن تا جائیکه تاریخ و مالیه عمومی بیاد دارد همیشه نوعی حسابرسی در مؤسسات خصوصی و دولتی وجود داشته است . از قرون وسطی تا زمان انقلاب صنعتی ، و مدت ها پس از آن منظور اصلی از حسابرسی کشور سوء استفاده هایی بود که احتمالاً توسط مسئولان مالی دولت یا سازمان های بازرگانی به عمل می آمد . به هنگام انقلاب صنعتی ، به سبب گسترش مؤسسات صنعتی و لزوم استخدام مدیرانی کارآزموده یه وسیله صاحبان این قبیل سازمان ها ، طبقه صاحبان سرمایه در گروه گرداننده این سرمایه ها در تمایز مدارک از یکدیگر متمایز شدند و در نتیجه ، به علت توجه وعلاقه خاص سرمایه داران به حفظ سرمایه های خود در مقابل موضوع سوء استفاده به شمار می آمد . به طور کلی ، حتی تا سال 1900 نیز مسئولیت حسابرسان به اجرای همین وظیفه انحصار داشت .

       در انگلستان ، که غالباً به عنوان زادگاه فن جدید حسابرسی شناخته می شود ، در زمان انقلاب صنعتی و پس از آن اصلاحات اساسی در سیستم های حسابرسی به عمل آمد . با افزایش اهمیت و رونق کار شرکت های سهامی در این زمان ، و انتقال وظیفه اداره امور مؤسسات تجاری از صاحبان سرمایه به مدیران حرفه ای ، اصول و ضوابطی جهت بهبود امور مالی و حسابداری پایه گذاری شد ؛ و برقراری یک سیستم کامل و مناسب حسابداری به منظور پیش گیری از سوء استفاده وتهیه گزارش های مالی مورد اعتماد ضروری به نظر رسید . بتدریج که سهامداران شرکت ها علاقه بیشتری به بررسی صورت حساب های تنظیمی نشان دادند نیاز فراوانی بوجود حسابرسان ورزیده و کاردان احساس شد .   به این ترتیب ، دیگر وجود حسابرسان آماتور برای رفع احتیاج تجارت و اقتصاد کشور کافی و مناسب به نظر نرسید ، حسابرسی به عنوان حرفه ای مستقل شناخته شد .

   2-2   انواع حسابرسی :

       تعریفی که از حسابرسی در سرآغاز این فصل به عمل آمد یک تعریف کلی است . در عمل افراد بر حسب موضع و موقعیت خود و بر حسب نوع و ماهیت صورت های مالی که ممکن است مورد بحث باشد با انواع مختلف حسابرسی برخورد می کنند . انواع حسابرسی به شرح زیر است :

1-2-2   پیش حسابرسی :

   (( پیش حسابرسی )) به آنگونه رسیدگی به اسناد و مدارک هر عمل مالی و حسابداری اطلاق می گردد که قبل از قطعی شدن عمل مورد نظر صورت می گیرد . اگرچه این نوع رسیدگی را ممکن است نسبت به کلیه عملیات حسابداری اعمال نمود ، لیکن غالباً فقط در مورد اسناد ، به خصوص در موارد مقاطعه کاری ، معمول گردیده و کل آن ممیز ( یا بازرس یا ممیز حساب) اسناد مورد نظر را قبل از عمل پرداخت از لحاظ رعایت مقررات مربوطه ، اعتبارات بودجه ای مصوب و داشتن مجوز خرج و غیره رسیدگی کرده و در صورتی که سند دارای شرایط لازم باشد ، برای صدور اجازه پرداخت نزد مقام مربوط ارسال می نماید . پیش حسابرسی در حقیقت جزیی از سیستم کنترل داخلی دستگاه را تشکیل داده و اغلب توسط یک ، یا چند نفر از کارمندان حسابداری که مستقیماً در انجام معاملات مربوطه و احتمالاً عملیات حسابداری دخالتی ندارد انجام می گردد . هدف از پیش حسابرسی بیشتر رهایی یافتن از رعایت مقررات و دستورالعمل ها توسط دستگاه حسابداری و عدم تجاوز از حدود اختیارات و اعتبارات معوق است و بدین ترتیب بیشتر جنبه داخلی امور مالی وحسابداری دارد ، ولی در عین حال اسفاده از آن ممکن است از لحاظ جلوگیری از اشتباهات و یا تخلفات نیز مفید واقع گردد و به هر حال در حین جریان امور حسابداری مؤثر می باشد .

2-2-2   حسابرسی داخلی

         (( حسابرسی داخلی )) به آن گونه رسیدگی به مدارک و اسناد اطلاق می گردد که به منظور ارزیابی عملیات مالی و در مواردی سایر عملیات و فعالیتهای دستگاه و گزارش آن به مدیران توسط کارمندانی غیر از مجریان امور انجام می گردد . حسابرسی داخلی جزیی از سیستم کنترل داخلی دستگاه را تشکیل داد . و در مواردی که به عنوان وظیفه مستمر ومداومی صورت می گیرد ، به خصوص در مؤسسات وسازمان هایی که از حسابرسی مستقل نیز بهره مند می باشند بیشتر متوجه چگونگی اجرای مقررات و روش های معوق توسط مجریان امور و تشخیص و گزارش نقاط ضعف موجود در سیستم کنترل داخلی ( چه از لحاظ فنی و چه از لحاظ دوره اجرا ) می گردد . فواید شایان توجهی که برقراری یک سیستم حسابرسی داخلی از لحاظ ارزیابی مستقل کنترل های داخلی هر دستگاه دربردارد ، موجب گردیده است که در سال های اخیر حسابرسی داخلی به عنوان حسابرسی مستقل مورد توجه قرار گیرد و علاوه بر آن که روش های اختصاصی مورد استفاده در آن کم و بیش به صورت اصول و موازین استاندارد شده ای درآمده است ، در بعضی از کشورهای پیشرفته اقدام به ایجاد انجمن های حرفه ای مستقل گردیده است که مساعی خود را منحصراً در جهت بالا بردن اطلاعات مشخص و حرفه ای حسابرسان داخلی و اعتلای بیشتر حسابرسی داخلی به عنوان فن مستقل به کار می برند .

3-2-2   حسابرسی مستقل :

     (( حسابرسی مستقل )) به آنگونه حسابرسی اطلاق می گردد که توسط شخص یا اشخاص مستقل از دستگاه یا شخصی که مدارک و اسناد مالی وی مورد رسیدگی است انجام گیرد . علاوه بر اظهار نظر نسبت به درستی صورت های مالی و پیوست های آن که بیشتر شرایط را نه به اشخاص ثالث – از قبیل مجامع عمومی سهامداران ، صاحبان سرمایه در مؤسسات غیر سهامی ، بورس سهام و اوراق بهادار ، بانک ها و یا دستگاههای مختلف دولتی مورد استفاده قرار می گیرد ، حسابرسی مستقل معمولاً شامل مطالعاتی در اطراف چگونگی جریان امور و ارزیابی مستقلی نسبت به نتایج مالی عملیات و فعالیت های دستگاه و بالاخره کنترل های داخلی برقرار شده در آن نیز می گردد ، که بهره به دست آمده از این مطالعات صرفاً برای استفاده مدیران دستگاه گزارش می شود . اینگونه حسابرسی بسته به هدفی که از آن خواسته است انواع مختلفی دارد که جداگانه مورد بحث قرار خواهد گرفت .

3-2   تاریخچه ای از حسابرسی :

         اگر چه حسابرسی به صورتی که امروز مورد عمل و استفاده است دارای سابقه نسبتاً کوتاهی می باشد ولی باید دانست که حسابرسی به مفهوم اعم کلمه ، یعنی رسیدگی به حساب و کتاب ، سابقه ای بسیار طولانی دارد ، که مندرجاً با یک روند تکوینی به این صورت کنونی درآمده است . مبدأ شروع حسابرسی به زمانی بر می گردد که لزوم برقراری نوعی کنترل نسبت به عملیات و معاملات کسانی که با معاشرت دیگران اقدام به وصول و یا خرج وجوه متعلق به آنان می نمودند احساس گردید .

       این ضرورت به خصوص در مورد کنترل وصول و معرف وجوه عمومی   – یعنی مال حکومت یا بیت المال یا خزانه - از دیر باز احساس گردیده و به همین علت سابقه بازرسی عملیات مقامات مالی و دستگاههای حکومتی و مملکتی بسیار قدیمی است . بدیهی است در آن روزگاران به علت ابتدائی بودن روش های حسابداری ومدارک و دفاتری که نگاهداری می شده است ، و مهمتر از آن به علت ناچیز بودن نسبی اعداد و ارقام و میزان و تعداد معاملات ، وظائف شخصی رسیدگی کننده بسیار مختصر بوده و گاه به استماع توصیه هایی که توسط مباشران یا عمال مالی داده می شود محدود می گردید. شاید به همین علت در عرف و فرهنگ انگلوساکسونها شخص رسیدگی کننده اصطلاحاً Auditor مشتق از کلمه لاتینAudre به معنی شنیدن و استماع کردن ، نامیده می شود .

       از قرن پانزدهم میلادی ( یعنی قبل از آغاز سلطنت صفویان ) که به دنبال رسانس، توسعه وسیعی در امور تجارت و بازرگانی جهانی به وجود آمد ، در نتیجه نیاز حاصل از افزایش میزان و تعداد معاملات ، روش های حسابداری به تدریج تکامل یافت و با ابداع روش دفترداری دو طرفه که اصول آن نخستین بار به سال 1494 میلادی در ونیز انتشار یاقت ثبت انواع و اقسام عملیات حسابداری امکان پذیر گردید . گسترش فوق العاده فعالیت های اقتصادی در طی قرن نوزردهم ضرورت به کار افتادن سرمایه هایی به مراتب بیش از میزان های پیش را به وجود آورد و در نتیجه این ضرورت ، و سودآوری عمده ای که فعالیتهای جدید دربرداشت ، شرکت های متعددی ( به خصوص از نوع شرکت سهامی ) ایجاد گردید و سرمایه های هنگفتی به دست اشخاص محدودی که به حساب خود و همچنین از طرف سایر صاحبان سرمایه ، در سمت مدیران این شرکت ها انجام وظیفه می نمودند سپرده شد .

     در انگلستان ، که غالباً به عنوان زادگاه فن جدید حسابرسی شناخته می شود زمان انقلاب صنعتی و پس از آن اصلاحات اساسی و بسیار گسترده ای در سیستمها و روشهای حسابداری به عمل آمد . از اواخر قرن نوزدهم که انجام حسابرسی های حرفه ای به تدریج عمومیت بیشتری یافت ، خدمات حسابرسی سهم بیشتری از فعالیت حسابداران مستقل را به خود اختصاص داده است .

 

4-2     سابقه حسابرسی در ایران :

     به طوری که گفته شد به طور کلی در کشورهای پیشرفته جهان ، جریان تکامل حسابرسی به عنوان یک فن و توسعه حسابرس مستقل به عنوان یک حرفه ، با توسعه و پیشرفت حرفه حسابداری مستقل ارتباط بسیار نزدیکی داشته است .

     ولی در ایران این حرفه سابقه بسیار کوتاهی داشته و شاید بتوان گفت هنوز هم به صورت متشکلی در نیامده و فقط به تازگی نوعی شناخت یافته است . لیکن حسابرسی به صورتی که امروزه شناخته شده است ، و به خصوص نسبت به حساب های شرکت ها و دستگاهها و سازمان های بخش خصوصی ، دارای سابقه بسیار کوتاهی بوده و حتی کلمه (( حسابرسی )) ظاهراً اصطلاح نسبتاً جدیدی است :

     نخستین بار که قانون حسابرسی در ایران به آن اشاره شد اردیبهشت 1311 می باشد ، که در مورد مفتش یا کمیسر شرکت ها ( که از لحاظی همان وضوح حسابرسی را دارد ) مقرراتی وضع نموده است .

5-2   سیر تکامل روش های حسابرسی :

     از سال 1933 که در ایالات متحده آمریکا اقدام به تأسیس کمیسیون بورس اوراق بهادار و پیاده کردن قوانین و مقررات مربوط آن گردید ، حسابرسی مستقل حرفه ای به طور بی سابقه ای تکامل یافته است . یک عامل بسیار مؤثر دیگر در این رهگذر ، جهانی شدن عملیات بسیاری از شرکت ها و به خصوص ازدیاد سطح عملیات آن بوده است .

       به طور خلاصه اهم تحولاتی که در نتیجه تغییر شرایط کار و زمان ، در روش های حسابرسی پدید آمده است به قرار زیر است :

الف : به علت افزایش میزان عملیات مؤسسات و سازمان های مورد رسیدگی و اقلام

       مندرج در دفاتر و مدارک مربوطه ، استفاده از روش های نمونه گیری و در امر

       حسابرسی به تدریج ضرورت و رواج یافته است .

ب : برای ایجاد و تقویت یک سیستم (( کنترل داخلی )) مورد توجه خاص مؤسسات قرار

     گرفته است . استقرار و تکامل سیستمهای کنترل داخلی ( برای جلوگیری از       پیش آمد اشتباهات و تقلبات و کشف آن ایجاد می گردد ) به تدریج از اهمیت       موضوع (( کشف اشتباهات و تقلبات )) به عنوان یکی از هدف های اصلی       حسابرسی کاسته شده است .

ج : استانداردهای برقرار شده توسط مجامع حرفه ای حسابداری و تحقیقات و تجربیات

     انتشار یافته اعضای این جوامع ، سطح معیارهای مورد قبول در عرف حرفه     حسابرسی را مرتباً بالا برده است و در نتیجه ، پی در پی روش هایی مافوق حدود

     تعیین شده در قوانین و مقررات قانونی ابداع شده و در جهت افزایش کارآیی کیفی

     حسابرسی به تدریج بین حسابرسان عمومیت یافته است .

6-2   صلاحیت حسابرسان :

اهمیت فوق العاده ای که خوانندگان صورت های مالی مؤسسات وسازمان های برای گزارش حسابرسی درباره صورت حساب های مذکور قایل می شوند ، در صورتی بجا می باشد که حسابرسان مربوطه از هر لحاظ از صلاحیت کافی برخوردار باشند . این یک امر بدیهی است ، چرا که در غیر این صورت بحث ضرورت یک اظهار نظر حرفه ای ( یعنی توأم با تخصص و کارشناسی ) اصولاً لوث می شود . اگرچه تشریح کلیه جنبه های صلاحیت حسابرسان در شرایط زمانی و مکانی مختلف ، یعنی ذکر مواردی که ممکن است پیش آید و تناقضاتی که باید رفع گردد .

1-6-2   کاردانی فنی :

       برای آن که حسابرسی بتواند از عهده وظایفی که عرفاً باید به موجب مقررات قانونی برای او شناخته شده است به نحوی رضایت بخش و قابل اطمینان برآید ، لازم است از اطلاعات جامعی در امور و مسائل مربوط به حسابداری و حسابرسی برخوردار بوده وبر اصول و رموز این فنون مسلط باشد .

       چنین کاردانی فنی برای عضویت در مجامع و انجمن های حرفه ای مانند انستیتوی حسابداران خبره انگلستان ویلز یا انستیتوی حسابداران رسمی آمریکا جزء شرایط اولیه ای است که متقاضیان باید دارا باشند . لااقل متقاضیان برای مدتی معادل سه سال به طور مستمر و ممتد به عنوان کارمند نزدیکی از اعضای صلاحیتدار انجمن ، کار آموزی کرده باشند .

       به موجب قانون مالبات های مستقیم 1345 به منظور رسیدگی و اظهار نظر نسبت به ترازنامه و حساب سود و زیان مؤسسات از لحاظ تشخیص درآمد مشمول مالیات مودیان مالیاتی ، عده ای به عنوان حسابدار رسمی تعیین می شدند ، برای کسب این عنوان متقاضیان می بایستی علاوه بر داشتن درجه لیسانس یا بالاتر در حسابداری گذراندن امتحاناتی درقوانین تجارت و مالیاتی ، لااقل پنج سال سابقه کار حسابداری و حسابرسی می داشتند .

2-6-2   شایستگی اخلاقی :

     نظر به ماهیت حرفه ای امر حسابداری و اعتمادی که می بایست بین حسابرس و صاحبکار وی وجود داشته باشد و اتکایی که صاحبکار و اشخاص ثالث به گزارش حسابرس می کنند ، شایستگی اخلاقی حسابرس یکی از عناصر بسیار مهم صلاحیت کلی وی را تشکیل می دهد . شایستگی اخلاقی دراینجا تنها نداشتن سوء پیشینه نیست بلکه در جهت اثبات شایستگی اخلاقی ، حسابرس باید از حسن شهرت برخوردار باشد .

     شایستگی اخلاقی اتفاقاً یکی از نکاتی است که شاید بیش از سایر جنبه های صلاحیت حسابرسان مورد توجه قانونگذاران و همچنین مجامع حرفه ای حسابداران خبره قرار گرفته است .

   بموجب ماده 147 لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت ، اشخاصی که حکم ورشکستگی آنان صادر شده و یا به علت ارتکاب جنایت یا یکی از جنبه های سرقت   – خیانت در امانت – کلاهبرداری - اختلاس و یا تصرف غیر قانونی در اموال عمومی نمی توانند به سمت بازرسی شرکت های سهامی انتخاب شوند .

 

 

3-6-2   استقلال :

     برای آن که حسابرس بتواند وظایف خود را به نحو شایسته انجام دهد ، باید استقلال عمل کامل داشته باشد و به غیر از ملاحظات حرفه ای و فنی هیچ گونه ملاحظات و تأثیرات دیگری در چگونگی قضاوت وی نسبت به امور تحت رسیدگی و عقیده ای که در پایان حسابرسی در طی گزارش خود اظهار می نمایند دخیل نباشد .

اهم عواملی که ممکن است به نحوی از انحاء در استقلال حسابرس خدشه وارد سازد فهرست وار به قرار زیر است :

1 وابستگی به دستگاهی که حساب آن مورد رسیدگی است .

2 وابستگی با مدیران دستگاهی

3 – داشتن منافع قابل توجه مالی در دستگاه

4 انجام معامله یا معاملات قابل توجه

7-2   حسابرسی مستقل تحت قانون تجارت :

     رایج ترین نوع حسابرسی مستقل در ایران ، حسابرسی است که نسبت به صورت های مالی شرکت ها تحت مقررات قانون تجارت به عمل می آید . اینگونه حسابرسی عمدتاً جزئی از وظایف بازرسان انجام می گردد و گزارش حسابرسی نهایتاً به دست سهامداران می رسد ، لیکن بسیاری از وقت ها تحت مقررات همین قانون ولی از طرف هیئت مدیره انجام داده می شود .

     موضوع رسیدگی یا حسابرسی به حساب های شرکت های سهامی ، نخستین بار در قانون تجارت 1311 ذکر گردیده است . بدیهی است موضوع حسابرسی برای شرکت های با مسئولیت محدود - در صورتی که عده شرکاء آنها بیش از دوازده نفر باشد – و شرکت های مختلط سهامی نیز ، در قانون تجارت 1311 پیش بینی شده است . در لایحه قانون اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 24 اسفند 1347 ضوابطی برای تشخیص استقلال بازرسان شرکت های سهامی ، که وظیفه حسابرسی مستقل را نیز عهده دار هستند وضع گردیده است .

       آنچه فعلاً در عمل اتفاق می افتد آن است که در اکثر شرکت های عمده کسی را به سمت بازرسی انتخاب می کنند که حتماً از مسائل مالی و حسابداری و بازرگانی و اداره امور شرکت ها اطلاع داشته باشد و بتواند صورت های مالی پایان سال و دفاتر و مدارک شرکت را شخصاً رسیدگی کند .

       از طرف دیگر ، در زمینه استقلال بازرسان اگر چه قانون پیش بینی های عمده به عمل آورده است ، و در خصوص این که آیا بازرس بایستی از بین سهامداران باشد یا خارج از آنها ، قانون ساکت می باشد .

8-2   حسابرسی مستقل تحت قانون مالیات های مستقیم :

     تا سال 1360 این نوع حسابرسی نیز یکی دیگر از اقسام رایج حسابرسی مستقل در کشور ما بود .

     اینگونه حسابرسی که اصطلاحاً (( حسابرسی مالیاتی‌ )) نامیده می شود ، به منظور رسیدگی به دفاتر و حساب سود و زیان و ترازنامه آن دسته از مودیان مالیاتی که تحت قانون مالیات های مستقیم مصوب اسفند 1345 مکلف به نگاهداری دفاتر حساب بودند، برای امر تشخیص درآمد مشمول مالیات آنان انجام می گردید .

       گزارش دهنده ها می بایستی یکی از حسابداران رسمی که تحت مقررات قانون مذکور تعیین می شدند بوده و گزارش وی طبق نمونه مخصوصی که با تصویب قبلی وزارت امور اقتصادی و دارائی رسیده بود تنظیم می گردید . در هر صورت گزارش حسابدار رسمی به جز در مورد تعیین میزان درآمد مشمول مالیات ، در شرایط عادی بدون رسیدگی مجدد مورد قبول ممیز مالیاتی قرار گرفته و در مورد میزان درآمد مشمول مالیات نیز ممیز مالیاتی اکثراً همان میزان تعیین شده در گزارش حسابرسی مالیاتی را می پذیرفت و یا آنکه بر حسب مورد چنان که نسبت به مشمول مالیات برخی از اقلام نظر دیگری می داشت به رقم گزارش اضافه می نمود .

     به هر حال این نوع حسابرسی از سال 1360 منسوخ گردیده است ، چرا که به موجب قانون مورخ خرداد 1359 مصوب شورای انقلاب اسلامی عنوان حسابدار رسمی و کلیه مقررات مربوط به حسابرسی مالیاتی تحت مقررات قانون مالیات های مستقیم لغو گردیده و تا این تاریخ جانشینی برا ی آن معین نشده است .

9-2   حسابرسی مستقل تحت مقررات بورس اوراق بهادار :

       برای آن که سهام یا اوراق قرضه صادر شده توسط شرکت های در بورس اوراق بهادار تهران مورد معامله قرار گیرد ، نخست باید از طرف هیئت پذیرش اوراق بهادار ( که یکی از ارکان قانون بورس می باشد ) برای امر نرخ بندی و داد و ستد در بورس مورد پذیرش واقع گردد . برای این امر شرکت های داوطلب درخواستی به معرفی یکی از کارگزاران بورس از طریق هیئت مدیره بورس به هیئت پذیرشی تسلیم می دارند که مدارک زیر از جمله مدارک مفصل دیگری است که باید همراه آن باشد .

1 حساب سود وزیان وترازنامه شرکت ( طبق نمونه تعیین شده از طرف هیئت     پذیرش) برای سه سال اخیر

2- گزارش حسابرسان مورد قبول هیئت پذیرش در خصوص وضع تجاری و مالی و

   اعتباری شرکت ، باید تأیید حسابهای نامبرده در بند فوق

3- تعهد نامه ای مبنی بر اینکه در صورت پذیرش سهام مورد نظر ، شرکت متقاضی هر

     سال علاوه بر گزارش بازرسان قانونی ، گزارش حسابرسان مورد قبول هیئت      پذیرش اوراق بهادار را در خصوص ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت برای     هیئت مذکور ارسال خواهد داشت .

10-2   حسابرسی سالانه :

       بسیاری از مؤسسات ( از جمله کلیه شرکت های سهامی ) به موجب مقررات قانونی مکلف به حسابرسی صورت های مالی نهایی سالانه خود می باشند و در واقع ارائه صورت های مالی مذکور به ارکان مالی مؤسسه ، گزارش حسابرسی نیز می بایست به صورت های مورد ارائه پیوست باشد .

       در حسابرسی سالانه اغلب در طی سال های متمادی از وجود حسابرس یا مؤسسه حسابرسی حرفه ای واحدی استفاده می شود . این امر البته بیشتر به خاطر آن است که استفاده از وجود حسابرس یا مؤسسه حسابرسی که قبلاً نیز به صورت های مالی نهایی دستگاه رسیدگی نموده است هم از لحاظ کارآیی و هم آنکه احتمالاً از لحاظ میزان حق الزحمه حسابرسی ، به صلاح دستگاه است . در بسیاری از کشورها در مورد حسابرسی سالانه ، حسابرس بسیار به ندرت تغییر داده می شود . ولی در کشورها به دلایل مسائل مختلف در طی دو یا چند سال عوض می شوند .

11-2   مراحل حسابرسی :

     عملیات حسابرسی که در جریان رسیدگی به امور شرکت ها و مؤسسات تولیدی و یا بازرگانی لازم است ، به قدری مفصل و پیچیده می باشد که حسابرس برای آنکه بتواند با بررسی کامل و جامعی نسبت به صورت های مالی مورد رسیدگی به یک عقیده حرفه ای صحیح دست یافته و نظر خود را اظهار نماید ، صرف نظر از جمع آوری اطلاعات کلی مربوط به مؤسسه مورد رسیدگی عملیات حسابرسی معمولاً در طی مراحلی به شرح زیر انجام می گردد :

الف : بررسی کنترل داخلی - به طوری که حسابرس بتواند از مناسبت و کفایت و قوت

      کنترل داخلی دستگاه در بخش های مختلف فعالیت آن اطمینان یافته و نقاط ضعف

       موجود در سیستم کنترل داخلی و اثرات احتمالی هر یک را بشناسد .

ب : رسیدگی به عملیات مستمر - به طوری که حسابرس بتواند از انعکاس نتیجه مالی

     کلیه عملیات دستگاه در دفاتر و مدارک حسابداری آن به نحو رضایت بخشی      اطمینان حاصل نماید .

ج : رسیدگی کلی به دفاتر و مدارک حسابداری - به طوری که حسابرس بتواند از     درستی جمع پیکرهای مندرج در دفاتر و صورت حساب های حسابداری و همچنین

     اقلام منقول وموازنه کلی حساب ها و بالاخره انطباق صورت های مالی با دفاتر و  

     مدارک حسابداری دستگاه اطمینان حاصل نمایند .

د : اثبات - به طوری که صرف نظر از آنچه که دفاتر و مدارک حسابداری دستگاه مورد  

     رسیدگی نشان می دهد ، حسابرس با اتکاء به یک سلسله شواهد و مدارک مستقل ،

    بتواند از وجود واقعی دارایی ها و بدهی های مندرج در ترازنامه و همچنین تعلق آنها

     به دستگاه بالاخره ارزش اقلام مربوط بر اساس اصول و موازین پذیرفته شده و

   متداول حسابداری مطمئن گردد .

12-2   فوائد و معایب بکار بردن برنامه حسابرسی :

1-  با مشخص نمودن جزئیات رسیدگی های لازم ، اولاً خطر اینکه بعضی از عملیات رسیدگی از نظر افتاده و انجام نگیرد کاهش می یابد و ثانیاً : همکاران و کارمندان حسابرسی نیاز به این ندارند که مرتباً و در هر مورد کسب دستور کنند ، بلکه با مراجعه به برنامه حسابرسی از جزئیات رسیدگی های لازم آگاه می گردند .

2-  با طبقه بندی صحیح عملیات رسیدگی ، از اقدامات مکرر و به خصوص خواستن اطلاعات و توضیحات تکراری جلوگیری خواهد شد و بنابراین کارآیی حسابرسی افزایش می یابد .

3-  نظر به اینکه با انجام هر قسمت از عملیات رسیدگی ، کارمند مسئول کار ، برنامه حسابرسی را در مقابل قلم مربوطه امضاء یا پاراف می کند ، حسابرسی می تواند پیشرفت کار را به آسانی و در مقاطع مختلف بررسی کند و در ضمن همیشه معلوم است که هر قسمت از کار توسط چه کسی انجام یافته و بدین ترتیب مسئولیت هر یک از افرادی که در جریان حسابرسی نقش بعهده داشته اند ، مشخص خواهد بود .

4-  تعیین وظایف کارمندان و دستیاران حسابرسی و تقسیم کار بین آنان بر حسب شایستگی و کارآمدی هر یک به آسانی امکان پذیر می گردد .

5-  با توجه به اینکه بعضی از عملیات حسابرسی ، نظیر کنترل محاسبات ، رد یابی اقلام در دفاتر و غیره ، لزوماً در کاربرگ ها و یادداشت های حسابرسی منعکس نمی گردد .

     در مقابل فوائدی که در فوق در جهت استفاده از برنامه حسابرسی برشمرده شد ، معایب زیر را نیز باید مورد توجه داشت :

1-  با پیروی از برنامه انگیزه ابتکار و خلاقیت در مسئولین عملیات رسیدگی احتمالاً ضعیف می گردد و کارمندان حسابرسی به تصور جامع بودن برنامه از تفکر درباره مسائل مورد رسیدگی و سنجش نتایج حاصله از رسیدگی ها و قضاوت درباره عملیات حسابرسی از جوانب مختلف ، خودداری می نمایند .

2-  عملیات رسیدگی احتمالاً ماشین وار انجام یافته و به علت عدم تحمل کارمندان حسابرسی ، به خصوص در رتبه های پایین ، نسبت به اهمیت و ضرورت آزمایشها و رسیدگی های تعیین شده ، بعضی از جنبه های کار احتمالاً آن طور که باید و شاید مورد توجه قرار نمی گیرد .

3-  در صورت بروز هر گونه ایراد حسابرسی کارمندان ناشایسته و وظیفه ناشناس ممکن است به استناد محتوی برنامه حسابرسی از خود سلب مسئولیت کند و کوتاهی در انجام وظایف حرفه ای خود را به فقدان دستور صریح در برنامه حسابرسی منتسب نمایند .

13-2   بودجه حسابرسی :

     حسابرسی صورت های مالی یک دستگاه تحت بررسی ، رسیدگی به دفاتر و مدارک زیربنایی صورت های مالی ، و بالاخره بررسی عملیات و کارهایی که صورت های مالی مورد بحث منعکس کننده نتایج مالی حاصل از آنهاست بسیار وقت گیر است . بهمین جهت کنترل زمان در انجام این امر حائز نهایت اهمیت می باشد . مدارک اولیه ای که در عمل حسابرسان برای کنترل زمان مورد استفاده قرار می دهند (( برگ اوقات کار )) است که کلیه پرسنل مؤسسه حسابرسی تکمیل و ارائه می دهند . برگ اوقات کار معمولاً برای دوره های کوتاه است که کلیه پرسنل مؤسسه حسابرسی تکمیل و ارائه می دهند . برگ اوقات کار معمولاً برای دوره های کوتاه مثلاً یک هفته یا حداکثر نیم ماه تکمیل می شود . تا اولاً جمع آوری و ثبت وضبط اسناد در فواصل کوتاه امکان پذیر بوده و ثانیاً به علت کوتاه بودن دوره ها وقت معرفی با دقت بیشتری تعیین گردیده و قابل کنترل باشد .

14-2   گزارش حسابرسی :

     به طوری که گفته شد هدف اساسی از انجام هر حسابرسی آن است که حسابرس با بررسی نتایج حاصله از رسیدگی به دفاتر و مدارکی که صورت های مالی نهایی مؤسسه مورد رسیدگی به آنها متکی است و با توجه به اطلاعات و توضیحات نسبت به درستی صورت های مالی مذکور حرفه ای اظهار نمایند .

       این اظهار نظر در طی گزارش موسوم به (( گزارش حسابرسی )) یا گزارش حسابرسی یا گزارش حسابرسان به عنوان شخصی یا مقامی که انجام حسابرسی را به حسابرسی محول نموده است ارائه می گردد ، که بر حسب تقاضا ممکن است به یکی از دو صورت کوتاه یا تفضیلی صادر گردد .

       لیکن گزارش حسابرسی در هر صورت باید متکی به نتایج حاصله از رسیدگی های انجام شده و حاوی اظهار نظر صریح وی مبنی بر تأیید یا تأیید مشروط و یا رد صورت های مالی مورد رسیدگی باشد .

     گزارشی که حسابرسی در پایان رسیدگی های خود تحت عنوان (( گزارش حسابرسی )) موسوم است تهیه شده معمولاً به صورت بسیار مختصری که باید گزارش کوتاه موسوم است و (( گزارش تفصیلی )) اکثراً در مواردی تهیه می گردد که حسابرسی به منظور ویژه ای ، مثلاً رسیدگی به تخلفات احتمالی یا تعیین ارزش ویژه یک مؤسسه ، انجام گرفته و یا آنکه صاحبکار به علل خاصی گزارش حسابرس را به آن صورت درخواست نموده باشد .

15-2       استانداردهای پذیرفته شده و متداول حسابرسی

واصول حسابداری

1-15-2 استانداردهای عمومی :

1-  رسیدگی ها باید توسط شخصی یا اشخاصی صورت گیرد که از آموزش و پرورش حرفه ای شایسته ای برخوردار بوده و به عنوان حسابرسی کارآمد باشد .

2-  در همه موضوعات مربوط به مأموریت حسابرسی ، حسابرسی با حسابرسان باید همواره نهایت بی طرفی و استقلال نظر را داشته باشند .

3-  در انجام رسیدگی ها و به هنگام تهیه گزارش حسابرسی ، باید دقت لازم حرفه ای معمول گردد .

2-15-2 استانداردهای رسیدگی :

1-    کار رسیدگی باید به نحو شایسته ای از پیش برنامه ریزی شود و دستیاران حسابرسی باید به نحو شایسته سرپرستی شوند .

2-  سیستم کنترل داخلی موجود باید به نحو شایسته مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد و تصمیماتی که در خصوص محدود نمودن آزمایش های حسابرسی به اتکاء کنترل داخلی اخذ می شود ، بایستی بر اساس این بررسی و ارزیابی اخذ گردد .

3-  عقیده حرفه ای که نسبت به صورت های مالی مورد رسیدگی اظهار می شود ، باید بر پایه و اساس مدارک مثبت کافی و قابل قبولی باشد که با مقدار سنجیده از طریق بازرسی ، مشاهده عینی ، پرس و جو و اخذ تأیید به دست آمده است .

- مهارت حرفه ای

     اولین استاندارد از استاندادرهای عمومی درباره کاردانی فنی حسابرسی و دستیاران او می باشد . البته از نظر حرفه ای و فنی بحث این موضوع بسیار مفصل است که منظور از(( آموزش و پرورش حرفه ای شایسته )) چه چیز باید باشد ، ولی در هر صورت استاندارد در متن خود نتیجه گیری لازم را بیان داشته است که به هر حال رسیدگی باید توسط اشخاصی صورت گیرد که به عنوان حسابرسی (( کارآمد )) باشند.

     البته مسئله آموزش آکادمیک علاوه بر این دوران کاراموزی است ، و داوطلب باید یا قبل از پایان دوران و یا در خلال آن مدارج آموزشی لازم را کسب نماید .

     البته بحث مهارت حرفه ای به موضوعات آموزشی و کارآموزی حرفه ای محدود نمی گردد و همانطوری که گفته شد استاندارد راجع به آن است که شخص رسیدگی کننده به عنوان حسابرسی باید (( کارآمد )) باشد .

هیچ نظری تا کنون برای این مطلب ارسال نشده است، اولین نفر باشید...

Addurl.nu
Web Analytics <meta property="og:title" content="موسسه حسابداری و حسابرسی دیاکو"> <meta property="og:description" content="موسسه دیاکو در راستای کمک به شرکتها در جهت تحقق اهداف تشکیل و رسالت خود را تا امروز به نحو مطلوب ادا نموده است و خدمات مالی و حسابداری را با هدف ارتقاء کیفیت خدمات مالی و جلب رضایت مشتریان ارائه می‌کند. "> <meta property="og:site_name" content="Iran StopSpam"> <meta property="og:image" content="http://stopspam.ir/styles/img/ss.png" />